öğrenme güçlüğü
Öğrenme Güçlüğü ve Dikkat Çalışmaları
Bazı çocuklar yeterli çaba göstermelerine ve uygun eğitim olanaklarına sahip olmalarına rağmen okuma, yazma, matematik, dikkatini sürdürme veya çalışmalarını planlama gibi alanlarda yaşıtlarına göre daha fazla zorlanabilirler. Bu güçlükler çocuğun zekâsının düşük, isteksiz veya tembel olduğu anlamına gelmez.
Öğrenme sürecinde yaşanan güçlükler zamanla çocuğun okul motivasyonunu, özgüvenini ve akademik yaşama ilişkin düşüncelerini etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca doğru cevaba ulaşmaya değil, çocuğun bilgiyi nasıl aldığına, işlediğine, hatırladığına ve kullandığına da bakmak önemlidir.
Kalkedon Psikoloji’de öğrenme güçlüğü ve dikkat alanındaki çalışmalar; çocuğun güçlü yönleri, desteklenmesi gereken bilişsel süreçleri ve akademik ihtiyaçları değerlendirilerek bireysel olarak planlanır.
Hangi Durumlarda Değerlendirme Alınabilir?
Aşağıdaki durumlar uzun süredir devam ediyor ve çocuğun okul yaşamını belirgin biçimde etkiliyorsa değerlendirme alınması düşünülebilir:
- Okumayı öğrenmede yaşıtlarına göre daha fazla zorlanma
- Yavaş, hatalı veya heceleyerek okuma
- Okuduğunu anlamakta ve anlatmakta güçlük
- Harf, hece veya kelimeleri karıştırma
- Yazarken harf veya hece atlama
- Yazılı anlatımda düşüncelerini düzenlemekte zorlanma
- Yazım kurallarını öğrenme ve uygulama güçlüğü
- Matematiksel kavramları ve işlem basamaklarını anlamakta zorlanma
- Dört işlem sırasında sık hata yapma
- Problem çözmede hangi adımları izleyeceğini belirleyememe
- Yönergeleri takip etme ve verilen işi tamamlama güçlüğü
- Dikkatini sürdürmekte veya yaptığı işe geri dönmekte zorlanma
- Ödev ve okul çalışmalarını planlayamama
- Öğrendiği bilgileri hatırlamakta ya da farklı bir durumda kullanmakta güçlük
- Akademik görevlerden kaçınma ve okul motivasyonunda azalma
Bu belirtilerin bir veya birkaçının bulunması tek başına özgül öğrenme güçlüğü ya da dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı anlamına gelmez. Çocuğun gelişim öyküsü, aldığı eğitim, duygusal durumu, okuldan gelen bilgiler ve değerlendirme sonuçları birlikte ele alınmalıdır.
Öğrenme Güçlüğü Nedir?
Özgül öğrenme güçlüğü; okuma, yazılı anlatım veya matematik alanlarından birinde ya da birkaçında belirgin ve kalıcı zorlanmalarla kendisini gösterebilir. Her çocukta aynı biçimde ortaya çıkmaz. Bir çocuk akıcı okumakta zorlanırken başka bir çocuk okuduğunu anlamada, yazılı anlatımda veya matematiksel işlemleri planlamada güçlük yaşayabilir.
Bu nedenle uygulanacak çalışma yalnızca daha fazla soru çözdürmeye veya okul konularını tekrar etmeye dayanmamalıdır. Çocuğun hangi bilişsel ve akademik süreçlerde zorlandığı belirlenmeli, çalışma programı bu ihtiyaçlara göre yapılandırılmalıdır.
Dikkat Güçlükleri Nasıl Ele Alınır?
Dikkat güçlüğü; yalnızca çocuğun yerinde duramaması veya çevresel uyaranlarla kolayca dağılması şeklinde görülmez. Çalışmaya başlama, dikkati sürdürme, yönergeleri akılda tutma, hatalarını kontrol etme, zamanı kullanma ve yaptığı işi tamamlamada yaşanan güçlükler de dikkat ve planlama süreçleriyle ilişkili olabilir.
Dikkat sorununun kaynağı her çocukta aynı değildir. Uyku sorunları, kaygı, öğrenme güçlüğü, motivasyon kaybı, çevresel koşullar veya dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu benzer görünümler oluşturabilir. Bu nedenle yalnızca gözlenen davranışa bakılarak sonuca varılmaz.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna ilişkin tıbbi değerlendirme gerektiğinde çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanına yönlendirme yapılabilir. Eğitsel ve bilişsel çalışmalar tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez; gerektiğinde farklı uzmanlık alanları birbirini tamamlayacak biçimde çalışır.
PASS Kuramına Dayalı Çalışmalar
PASS kuramı bilişsel işleyişi dört temel süreç üzerinden ele alır:
- Planlama: Bir göreve nasıl başlanacağını belirleme, uygun strateji seçme, uygulamayı izleme ve hataları kontrol etme
- Dikkat: İlgili uyaranlara odaklanma, dikkati sürdürme ve dikkat dağıtıcı unsurları yönetme
- Eşzamanlı işlemleme: Bilgiler arasındaki ilişkileri görme, parçaları bir bütün içinde anlamlandırma
- Ardıl işlemleme: Bilgileri belirli bir sıra içinde işleme ve sıralı bilgiyi koruma
Bu süreçler okuma, yazma, matematik, yönerge takibi ve problem çözme gibi birçok akademik beceride birlikte rol oynar.
PASS kuramına dayalı çalışmalarımızda amaç çocuğa yalnızca doğru cevabı öğretmek değildir. Çocuğun bir göreve nasıl yaklaştığını fark etmesi, farklı stratejiler geliştirmesi, kullandığı yöntemi değerlendirmesi ve öğrendiği stratejileri yeni görevlere aktarabilmesi desteklenir.
Uygulamalar her çocuk için aynı değildir. Çalışmanın içeriği değerlendirme sonuçlarına, çocuğun gelişim düzeyine, akademik ihtiyaçlarına ve öğrenme biçimine göre hazırlanır.
Süreci Nasıl Planlıyoruz?
Değerlendirme
İlk aşamada aileden çocuğun gelişim ve eğitim öyküsü alınır. Yaşanan güçlüğün ne zaman başladığı, hangi derslerde veya görevlerde belirginleştiği ve günlük yaşamı nasıl etkilediği değerlendirilir. Gerektiğinde öğretmen görüşü, okul çalışmaları ve daha önce yapılmış değerlendirmeler de incelenebilir.
İhtiyaca göre psikolojik ve bilişsel değerlendirme araçlarından yararlanılabilir veya farklı bir uzmanlık alanına yönlendirme yapılabilir.
Bireyselleştirilmiş çalışma programı
Değerlendirme sonrasında çocuğun güçlü yönleri ve desteklenmesi gereken alanları doğrultusunda bireysel bir çalışma programı oluşturulur. Program; okuma, yazma, matematik, dikkat, planlama ve öğrenme stratejileri gibi alanlardan birini veya birkaçını kapsayabilir.
Çocuğun ilerlemesi belirli aralıklarla değerlendirilir ve çalışma programı ihtiyaçlara göre güncellenir. Amaç bütün çocukları aynı hızda ilerletmek değil, çocuğun kendi başlangıç noktası üzerinden gelişimini takip etmektir.
Aile ve okul iş birliği
Ailenin sürece katılımı, çocuğa daha fazla baskı uygulanması veya çalışmaların evde yoğun biçimde tekrarlanması anlamına gelmez. Ebeveynlere çocuğun öğrenme özellikleri, ev çalışmalarının nasıl yapılandırılabileceği ve motivasyonunun nasıl desteklenebileceği konusunda bilgi verilir.
Gerekli görüldüğünde ve ailenin onayıyla öğretmen veya okul rehberlik birimiyle iletişim kurulabilir. Böylece çocuğun bireysel çalışmalarda geliştirdiği stratejilerin okul yaşamında da desteklenmesi amaçlanır.
Kadıköy Bağdat Caddesi’nde Öğrenme Güçlüğü ve Dikkat Çalışmaları
Kalkedon Psikoloji’de öğrenme güçlüğü, dikkat ve PASS kuramına dayalı bireysel çalışmalar Kadıköy Bağdat Caddesi’ndeki merkezimizde gerçekleştirilmektedir.
Öğrenme güçlüğü ve dikkat alanında çalışan uzmanlarımızın eğitimlerini ve çalışma alanlarını [Ekibimiz] sayfasından inceleyebilirsiniz.
İlk Görüşme
İlk görüşme genellikle ebeveynlerle gerçekleştirilir. Bu görüşmede çocuğun gelişim öyküsü, okul yaşamı, yaşadığı güçlükler, daha önce yapılan değerlendirmeler ve ailenin beklentileri ele alınır.
İlk görüşmenin ardından ihtiyaç duyulan değerlendirmeler, bireysel çalışma programının kapsamı, görüşme sıklığı ve aileyle yapılacak takip görüşmeleri hakkında bir yol haritası oluşturulur.