Hayır Demekte Neden Bu Kadar Zorlanıyorum?
Hepimizin hayır demekte zorlandığı zamanlar olmuştur. Belki bir iş yetiştirmeye çalışırken arkadaşımız yardım istediğinde, belki bir tanıdığımız borç istediğinde, belki de sorumluluğumuz olmayan konuları halletmemiz istendiğinde veya bambaşka bir konuda ne kadar istemesek de evet dediğimiz anlar olmuştur. Çünkü hayır demek her zaman o kadar da kolay değildir. Bazı durumlarda hayır demek yerine iş ne kadar zor olursa olsun o işi yapmak çok daha kolaydır.
Hayır diyememe bazen de kendi düşüncelerimizi ya da önerilerimizi söylemekten kaçınma olarak ortaya çıkar. Başka bir deyişle uyumlu olma davranışıyla. Ancak burada bahsedilen aşırı bir uyum. Her şeye evet demeye o kadar alışılmıştır ki gidilecek yer, yenecek yemek, izlenecek film, yapılacak seyahat vb. konularda ortaya konan önerileri direkt kabul etme noktasına gelinir. Kişinin aklına “Ben ne istiyorum?” sorusu dahi gelmez. Çünkü eğer bu soruyu kendisine sorarsa başka bir şey istediğini fark edip gelen öneriye hayır demek zorunda kalabilir. Bunu yapmak yerine diğerlerine uyum sağlamayı tercih eder. Diğer bir deyişle hayır dememeyi seçer. Eğer bu durum çok sık yaşanıyorsa bir süre sonra kişi ne istediğinin farkına bile varmaz. Peki bizi hayır demekten ne alıkoyar?
Neden hayır diyemeyiz?
Hayır dediğimizde alacağımız tepkiden, o kişiyi kırmak veya mutsuz etmekten kaçınmak bizi hayır demekten alıkoyar. Onu kırmak ya da olası olumsuz bir tepki almak yerine istediğini yapmayı tercih ederiz. Bir diğer neden de en temel insani ihtiyaçlarımızdan sevilme ve kabul edilme arzumuzdur. Bizden istenene hayır demek bu ihtiyaçlarımızı tehdit eder. “Eğer hayır dersem beni dışlarlar, artık sevmezler.” düşüncesi birçok konuda kendimizden ödün vermemize neden olur. Hayır kelimesine yüklenen anlam da burada önemli bir etkendir. Eğer bir kişi, evet demenin değer verme, sevgi gösterme anlamına geldiğini düşünüyorsa, hayır demenin de değer vermeme ya da sevmeme anlamına geldiği çıkarımında bulunur. İlişkilerde de sürekli evet demenin ilişkiyi güçlendireceğine dair bir inanç varsa hayır demek bu ilişkide oldukça zor olur. Ancak sürekli evet demek, ilişkiyi güçlendirmek yerine ilişkinin ve evet diyen tarafın çıkmaza girmesine neden olur. Çünkü hayır demeyerek, kişi zaman zaman kendisini istemediği yerlerde, kendisine uymayan konumlarda bulur. Düşünülenin aksine hayır demek karşımızdaki kişilere daha az değer verdiğimizi göstermez. Sevgi ve değer her şeyi onaylamakla gösterilmez. Hayır demek, kendimize değer verdiğimizi, istek ve ihtiyaçlarımızı karşılamaya çalıştığımızı gösterir. Asıl bu çabayı desteklemek değer vermektir.
Hayır demekten kaçınma nedeni için pek çok farklı açıklama getirilebilir. Ancak hayır kelimesiyle olan ilişkimizin temelleri ailemizde atılır. Çocukken hayır dediğimizde aldığımız tepkiler, aile içinde hayır kelimesinin yeri ve kabulü burada önemli bir konumdadır. Her şeyden önce buraya dikkat etmek gerekir.
Nasıl hayır diyebilirim?
Alışkanlık haline gelen bir davranışı değiştirmek her zaman kolay değildir. Hem kişinin kendisi hem de çevresi için alışılması gereken durumdur. Özellikle de diğerlerinin onay ve tepkilerinin bu kadar ön planda olduğu konularda. Bunun için küçük adımlarla başlamak en iyisi. Her şeyden önce neye hayır demek istediğinizi sorun kendinize. Eğer hayır demek sizin için kolay olsaydı ilk önce nelere hayır derdiniz? Bu soruya vereceğiniz cevap sizin için önemli bir başlangıç, sonrası için de güzel bir yol haritası olacaktır. İkinci adım olarak da hayır demenin sizin için çok da zor olmayacağı kişi ve konuları belirleyin ve buralarda denemeye başlayın. Küçük adımlarla rahat hissettiğiniz yerlerden başlamak size yardımcı olacaktır. Daha sonra bu süreci biraz daha genişleterek farklı yer ve kişilerde uygulayın. Unutmayın ki değişim için istikrar çok önemlidir. Bu nedenle hayır dediğiniz bir şeyin hayır olarak kalmasına özen gösterin.
Elbette, aslında istemesek de evet dediğimiz anlar olacaktır. Ancak eğer başkalarına evet demek kendi istek ve ihtiyaçlarımıza hayır demek anlamına geliyorsa ve bu durum sık sık yaşanıyorsa burada dikkat edilmesi gereken bir durum var demektir.
Bu konu hakkında nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız veya uyguladığınız yöntemler işe yaramıyorsa bireysel psikoterapi hizmetlerimiz hakkında detaylı bilgiye bağlantıdan ulaşabilir, merkezimizden randevu almak için buradan bizlere erişebilirsiniz.